Polski English

Informacje ogólne


Historia powstania i rozwoju Laboratorium

Historia powstania Międzynarodowego Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur (MLSPMiNT) sięga 1964 roku, kiedy międzynarodowe grono naukowców z Europy Wschodniej zajmujących się fizyką ciała stałego doszło do wniosku, że dalszy rozwój badań w tej dziedzinie należy poszerzyć wykorzystując bardzo niskie temperatury i silne pola magnetyczne. We Wrocławiu istniał już duży zespół fizyków zajmujących się badaniami właściwości fizycznych ciał stałych w niskich temperaturach i silnych, jak na tamte czasy, polach magnetycznych. Co więcej, niedaleko Wrocławia, w Odolanowie, produkowano ciekły hel, co umożliwiało uzyskiwanie bardzo niskich temperatur, a wspomniany zespół fizyków miał pewne doświadczenie w konstrukcji magnesów dużej mocy. Z tych przyczyn za siedzibę Laboratorium wybrano Wrocław.  

Oficjalna data powstania Laboratorium to 11 maja 1968 roku, kiedy przedstawiciele czterech Akademii Nauk: Bułgarii, NRD, Polski i ZSRR, podpisali porozumienie o powstaniu Międzynarodowego Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur mającego służyć naukowcom z tych Akademii. Pierwszym dyrektorem Laboratorium był prof. dr hab. W. Trzebiatowski, w tym czasie członek rzeczywisty PAN i prezes PAN. Po jego śmierci, w latach 1982-1993 funkcję tę pełnił prof. dr hab. B. Staliński, członek rzeczywisty PAN. Od roku 1993 do roku 2012 dyrektorem Laboratorium był prof. dr hab. J. Klamut, członek honorowy RAN. W czasie jego kadencji, w roku 2006 Laboratorium przekształcono w Międzynarodowy Instytut PAN i zgodnie z nowymi zasadami w roku 2012 ogłoszono konkurs na stanowisko dyrektora Laboratorium, który wygrał prof. dr hab. M. Miller.

Pierwszym Przewodniczącym Rady Naukowej  był znakomity fizyk-eksperymentator, prof. N.E. Aleksiejewski, członek korespondent RAN. Od 1993 roku zastąpił go prof. A.S. Borowik-Romanow, członek rzeczywisty RAN, a po jego śmierci od 1997 roku Przewodniczącym Rady jest prof. A.F. Andriejew, członek rzeczywisty i wieloletni Wice-prezes RAN.

Polacy rozpoczęli organizację Laboratorium w pomieszczeniach przy ulicy Próchnika 95 (obecnie ulica Gajowicka). Pomieszczenia uzyskano bezpłatnie od Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN, podobnie jak dwa magnesy typu Bittera z zasilaczami wytwarzające stałe pola magnetyczne o indukcji do 4 i 10T. W latach 70-tych własnymi siłami personelu Laboratorium i przy współpracy z fizykami rosyjskimi skonstruowano dwa kolejne magnesy bitterowskie, generujące pola o indukcji do 15 i 20T. W drugiej połowie lat 70-tych zakupiono magnes nadprzewodzący dający bardzo stabilne stałe pola magnetyczne o indukcji do 15T. Pod koniec lat 70-tych skonstruowano magnes impulsowy (współpraca fizyków polskich, rosyjskich i estońskich) wytwarzający krótkotrwałe impulsy pola magnetycznego o wartościach do 42T.

W latach 1990-2000 Laboratorium uległo modernizacji. Zbudowano nowy budynek i uruchomiono nowy zasilacz prądu stałego o docelowej mocy 30MW, który obecnie zasila skonstruowany przez personel Laboratorium magnes generujący pole o wydłużonym czasie impulsu (0.3s) i maksymalnej indukcji do 40T. W 2004 roku kupiono nowy magnes nadprzewodzący wytwarzający stałe pola o wartościach do 15 T. Obecnie Laboratorium posiada 3 magnesy typu Bittera (10, 15 i 18T), 2 nadprzewodzące (15T) i 2 wytwarzające pola impulsowe (40T, 0.3s; 42T, 0.01s). Magnesy te wyposażone są w unikatowe wstawki pomiarowe umożliwiające prowadzenie zaawansowanych badań właściwości transportowych i magnetycznych ciał stałych w temperaturach od 2 do 350K.


Najnowsze informacje o Laboratorium

Obecnie członkami rzeczywistymi Laboratorium są cztery Akademie Nauk: Bułgarii, Polski, Rosji i Ukrainy, a członkami stowarzyszonymi instytuty naukowe z Anglii, Mołdawii i Niemiec. ML jest ponadto potencjalnym partnerem dwustronnych umów o współpracy i listów intencyjnych z instytucjami naukowymi, przedsiębiorstwami, jednostkami samorządów itp. mającymi na celu przyszłą wspólną realizację projektów naukowych i technologicznych finansowanych ze środków krajowych, międzynarodowych oraz funduszy prywatnych.

Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku Laboratorium przekształciło część pomieszczeń w nowym budynku w pomieszczenia socjalne dla naukowców przyjeżdżających na pomiary, co znacząco polepszyło warunki pobytu. Nastąpił wzrost liczebności kadry naukowej, szczególnie w grupie pracowników młodszych, i aktualnie kadra naukowa liczy 3 profesorów zwyczajnych, 2 nadzwyczajnych, 3 adiunktów i 3 asystentów.

W ostatnich kilku latach wzrosła aktywność naukowa, zarówno gości (średnia roczna to 5 osób dziennie realizujących pomiary), jak i pracowników Laboratorium, co w skali rocznej zaowocowało 40-50 publikacjami, głównie w czasopismach o zasięgu międzynarodowym, oraz ok. 40 prezentacjami na konferencjach naukowych. W celu rozszerzenia potencjału badawczego Laboratorium zakupiono system pomiarowy PPMS (Quantum Design) z magnesem o indukcji do 14 T.
 

W 2016 roku baza aparaturowa Laboratorium wzbogaciła się o trzy nowe magnesy impulsowe (40T, 50T, 50T) wraz z oprzyrządowaniem (zasilanie i aparatura pomiarowa). W maju 2016 roku uruchomiono skonstruowany w Laboratorium dwucewkowy elektromagnes z wymienną cewką wewnętrzną w którym uzyskano pole o indukcji 54 T.